|
Lajmska bolest je multisistemsko infektivno
oboljenje izazvano spiralnom bakterijom Borrelia
burgdorferi. Infekcija se prenosi ubodom
zaraženog krpelja, a od uboda do pojave prvih
simptoma oboljenja može da prođe od 3-32 dana
(po nekim autorima i do 50)
Bolest prolazi kroz tri stadijuma. U prvom
stadijumu lajmsku bolest je najlakše prepoznati.
Karakteriše ga lokalna infekcija tj. na mestu
uboda se javlja karakteristična kožna promena
nazvana Erythema migrans (EM). To je crvenilo sa
bleđim centrom prečnika 3-70 cm.Uz EM može se
javiti i otok regionalnih limfnih žlezda,
povišena temperatura, malaksalost, glavobolja,
bolovi u zglobovima, itd. U retkim slučajevima
ovi opšti simptomi mogu biti prisutni a da se ne
javi EM.
Ukoliko se bolest ne leči ili leči neadekvatno,
nakon prvog stadijuma dolazi do ranog širenja
infekcije i bolest nakon nekoliko nedelja ili
meseci prelazi u drugi stadijum koji karakterišu
oštećenja centralnog i perifernog nervnog
sistema, kardiovaskularnih i reumatoloških
poremećaja. Na koži se ponovo javlja EM. U ovom
stadijumu moguća je i vertikalna transmisija
uzročnika sa majke na plod.
Treći stadijum nastaje nakon više meseci ili
godina od početka oboljenja. Kliničke
manifestacije su najizraženije na centralnom
nervnom sistemu (neuroborelioza), koži i
zglobovima.
Svaki boravak u prirodi nosi sa sobom rizik od
uboda krpelja. Iako se lajmska bolest može
lečiti, prevencija je najbolja zaštita. Pri
boravku u prirodi treba koristiti repelente, a
nakon toga obavezno pregledati kompletnu kožu.
Nisu svi krpelji zaraženi borelijama, tj. ne
znači da će pri svakom ubodu doći do razvoja
lajmske bolesti.
Krpelji, kao obavezni hematofagi, napadaju
čoveka i toplokrvne životinje. Aktivni su od
ranog proleća do kasne jeseni sa najvećom
aktivnošću u mesecu junu. Pri ubodu luče
pljuvačku koja deluje anestetički i
antikoagulantno pa je ubod i hranjenje bezbolno.
Infekcija nastaje kada zaraženi krpelji povrate
crevni sadržaj sa borelijama i ubace ih u
potkožne krvne sudove.
U
slučaju uboda krpelja potrebno je javiti se
lekaru što ranije, najbolje u prva 24 sata. Ne
premazivati krpelja nikakvim hemijskim
sredstvima niti ga vaditi pritiskom na okolnu
kožu, gnječenjem ili paljenjem, jer te
manipulacije dovode do njegovog povraćanja
crevnog sadržaja. U zdravstvenoj ustanovi krpelj
će biti uklonjen na bezbedan način, a pacijent
će biti ambulantno praćen narednih mesec dana,
da bi u slučaju razvoja znakova oboljenja bila
primenjena adekvatna terapija i urađeni potrebni
serološki testovi.
Postavljanje dijagnoze lajmske bolesti najlakše
je u prvom stadijumu kada uz karakterističnu
kliničku sliku postoji i epidemiološki podatak o
ubodu krpelja. Dijagnoza se postavlja serološkim
testovima (IFA i ELISA) kojima se dokazuje
prisustvo antitela na Borrelia burgdorferi u
krvi, likvoru i sinovijalnoj tečnosti.
Ukoliko su ovi testovi pozitivni radi se i
potvrdni Western blot test.
Antitela IgM klase javljaju se najranije nakon
deset dana, a maksimum dostižu 5-6 nedelja od
pojave simptoma, dok se IgG antitela stvaraju
nakon 1-3 meseca i dugo se održavaju.
|
)
